Około 450 ton śmieci rocznie trafia do katowickiej kanalizacji. MPGK Katowice odbiera i zagospodarowuje około 125 tys. ton odpadów rocznie, a Zakład Zieleni Miejskiej opiekuje się ponad 1250 hektarami miejskiej zieleni. Z okazji 33. Akcji Sprzątanie Świata – Polska Katowickie Wodociągi, MPGK Katowice i Zakład Zieleni Miejskiej przypominają, że odpady, woda i zieleń tworzą jeden miejski system. To, co zostawiamy na ulicy, trawniku albo wrzucamy do toalety, nie znika.
Niedopałek przy krawężniku, plastikowe opakowanie porzucone na trawniku, nawilżana chusteczka spuszczona w toalecie czy tłuszcz wylany do odpływu – każdy z tych odpadów wcześniej czy później staje się problemem, którym ktoś musi się zająć.
Od 18 do 20 września odbędzie się finał 33. Akcji Sprzątanie Świata – Polska pod hasłem „SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci”. Organizatorzy zwracają uwagę, że ochrona zasobów wodnych zaczyna się dużo wcześniej niż nad brzegiem rzeki czy jeziora. Ogromne znaczenie ma to, co dzieje się w naszych domach, na ulicach, w parkach i na terenach zielonych.
W 2025 roku ponad 405 tys. uczestników akcji w całej Polsce zebrało ponad 305 ton odpadów i uprzątnęło 1189 dzikich wysypisk.
450 ton śmieci trafia do kanalizacji
Skala problemu widoczna jest w danych Katowickich Wodociągów. Każdego roku do miejskiej kanalizacji trafia około 450 ton odpadów, które nigdy nie powinny się tam znaleźć. Spółka odnotowuje ponad 700 sytuacji rocznie, w których konieczne są dodatkowe działania związane właśnie z niewłaściwie wyrzuconymi odpadami.
Najczęściej pracownicy usuwają z kanalizacji:
- nawilżane chusteczki,
- tłuszcze kuchenne,
- waciki i patyczki kosmetyczne,
- włosy,
- szmaty,
- gruz po remontach.
Zdarzają się również bardziej nietypowe przedmioty – zabawki, elementy garderoby, a nawet telefony komórkowe.
– Każdego roku z katowickiej kanalizacji musimy usuwać około 450 ton śmieci, które nigdy nie powinny się tam znaleźć. To nie jest tylko kwestia estetyki – ponad 700 razy w roku odpady powodują sytuacje wymagające dodatkowej interwencji naszych pracowników. Nawilżane chusteczki, tłuszcze czy szmaty nie znikają po spuszczeniu wody. Trafiają do sieci, powodują zatory, a później trzeba je fizycznie usunąć. Najprostsza zasada jest więc najlepsza: toaleta to nie śmietnik – mówi Tomasz Szpyrka, wiceprezes zarządu Katowickich Wodociągów.
Pod katowickimi ulicami działa rozbudowany system kanalizacyjny. Według danych na koniec 2025 roku Katowickie Wodociągi eksploatowały 845,71 km sieci kanalizacyjnej. Na terenie miasta funkcjonują cztery oczyszczalnie ścieków: Gigablok, Panewniki, Podlesie oraz Dąbrówka Mała-Centrum.
To, co nie powinno trafić do kanalizacji, musi być później z niej usuwane. W oczyszczalni Gigablok odpady zatrzymywane są już na pierwszym etapie mechanicznego oczyszczania. Kraty wyłapują większe zanieczyszczenia, takie jak worki foliowe czy kawałki plastiku, a kolejne urządzenia zatrzymują drobniejsze odpady. Powstające w ten sposób tzw. skratki są prasowane, odwadniane, dezynfekowane i przekazywane do dalszego zagospodarowania.
Katowickie Wodociągi zajmują się nie tylko kanalizacją sanitarną. Na podstawie porozumienia z miastem spółka eksploatuje również sieć kanalizacji deszczowej, przepompownie wód deszczowych, otwarte zbiorniki retencyjne i cieki wodne.
Najlepsza droga odpadu? Ta właściwa
Drugim elementem miejskiego systemu jest prawidłowe gospodarowanie odpadami. Za ich odbiór, transport, sortowanie i odzysk surowców odpowiada MPGK Katowice.
Spółka zatrudnia około 500 pracowników, a każdego dnia na ulice miasta wyjeżdża 65 specjalistycznych pojazdów.
Rocznie MPGK odbiera i zagospodarowuje około 125 tys. ton odpadów, a przeciętnego dnia pracy do systemu trafia około 500 ton śmieci.
W 2025 roku mieszkańcy Katowic dostarczyli do Gminnych Punktów Zbierania Odpadów ponad 8,5 tys. ton odpadów. Trafiają tam m.in. odpady wielkogabarytowe, elektroodpady, baterie i akumulatory, opony, chemikalia, farby oraz odpady po samodzielnie wykonywanych remontach.
Wśród przekazanych odpadów znalazło się m.in. ponad 2941 ton gabarytów oraz ponad 206 ton zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
MPGK inwestuje także w rozwój infrastruktury odzysku surowców. W lipcu 2026 roku przy ul. Milowickiej uruchomiono zmodernizowaną linię technologiczną. Inwestycja kosztowała około 41 mln zł netto i objęła wymianę około 90 proc. urządzeń. Nowa instalacja może przetwarzać do 39 tys. ton odpadów rocznie.
Spółka rozwija również własne źródła energii. Instalacja fotowoltaiczna przy ul. Milowickiej kosztowała około 1,26 mln zł netto, a odnawialne źródła energii pokrywają około 30 proc. zapotrzebowania zakładu na energię elektryczną.
Zieleń pomaga zatrzymywać wodę
Trzecim elementem miejskiego systemu jest zieleń. Zakład Zieleni Miejskiej opiekuje się obecnie 15 parkami i ponad 90 skwerami. Tereny zielone pełnią nie tylko funkcję rekreacyjną, ale również pomagają zatrzymywać wodę opadową i ograniczać skutki wysokich temperatur.
– Opiekujemy się ponad 1250 hektarami miejskiej zieleni – parkami, skwerami i terenami, które nie tylko służą mieszkańcom, ale również zatrzymują wodę opadową i pomagają miastu radzić sobie z upałami. Jednocześnie tylko w kwietniu i maju ubiegłego roku z porządkowanych przez nas terenów zebraliśmy 55 ton odpadów komunalnych. Śmieci pozostawione w parku czy na trawniku obciążają cały miejski ekosystem i mogą wraz z deszczem przemieszczać się dalej. Czysta zieleń jest więc również jednym z elementów ochrony wody – mówi Mieczysław Wołosz, dyrektor Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach.
Miasto rozwija również rozwiązania związane z retencją. W ostatnich latach Katowickie Inwestycje S.A. zrealizowały ponad 30 zbiorników retencyjnych o łącznej pojemności około 12 mln litrów. Prowadzony jest także program wspierający przydomową retencję.
Zmagazynowana woda może być później wykorzystywana m.in. do podlewania zieleni czy mycia miejskich powierzchni.
Woda zaczyna się dużo wcześniej niż nad rzeką
Akcja Sprzątanie Świata przypomina, że troska o wodę zaczyna się od codziennych wyborów. Segregowanie odpadów, korzystanie z GPZO, niepozostawianie śmieci w parkach i na ulicach oraz niewrzucanie odpadów do kanalizacji to działania, które mają wpływ na cały miejski ekosystem.
Śmieć nie znika. Zmienia tylko adres. Najlepiej więc od początku nadać mu ten właściwy.
