Michał Bulsa siedzący na kanapie przed nim stoi książka
foto: Grażyna Skrzypkowska
Reklama

Michał Bulsa – katowicki historyk i archiwista – przyzwyczaił nas już do corocznej dawki wiedzy, a raczej niewiedzy. Książki to zaproszenie do papierowego wehikułu czasu i odwiedzenia miejsc, których już nie ma. Chodzi o miejsca, po których pozostały często puste place, tymczasowe parkingi lub biurowce i dyskonty. Pamięć o nich zachowano jednak w zgromadzonych archiwaliach i wspomnieniach.

W repertuarze twórcy były już rodzinne Katowice i Bytom, a w tym roku na tapecie znalazły się Gliwice. Miasto wyjątkowe, ponieważ mimo licznych zmian w architekturze zachowało średniowieczny układ ulic – to taki układ staromiejski, tyle że w nieco mniejszej skali.

W pięknie wydanym albumie zaprezentowano ponad 100 lokalizacji z różnych części miasta. Jak w każdej publikacji domu wydawniczego Księży Młyn archiwalnym zdjęciom towarzyszą dwujęzyczne opisy po polsku i niemiecku oraz poglądowa mapa lokalizacyjna. Nieistniejące fontanny, miejskie kąpielisko, stadion sportowy, wille, kamienice, sklepy i pawilony, kaplice – można wrócić do przeszłości i zatopić się w sentymentalnej podróży lub po prostu poznać miasto z zupełnie innej perspektywy.

Z wyjątkiem potwierdzającym regułę – pozostałości po części średniowiecznych murów miejskich – Białej Bramy przy ulicy Basztowej – los gliwickich budynków, obiektów przemysłowych, a nawet sakralnych był podobny jak w innych miastach. Synagoga, żydowskie cmentarze wyznaniowe, obiekty tymczasowe i kolejowe oraz wszechobecny motyw pożarów – to znany schemat znikających miejsc. I choć na mapie Gliwic pozostałości historii jest wiele, nie wszystkie z nich miały szansę zostać opisane. Wynikało to z braków w materiałach graficznych lub ich złej jakości. Jednak, jak wspomina Michał Bulsa, w grę wchodziły również subiektywne decyzje wydawcy i samego autora – nie można ująć wszystkiego w niewielkim albumie. Choć czasem żal, trzeba wybierać i selekcjonować źródła oraz opisy.

Co zrobić, by zachować historię architektoniczną miasta dla potomnych? Historyk podpowiada kilka sposobów. Po pierwsze, róbmy zdjęcia obiektów, gdyż nie wiemy, kiedy przestaną istnieć. Po drugie – pod żadnym pozorem nie wyrzucajmy starych fotografii. Jeśli to spuścizna po naszych krewnych czy sąsiadach, warto przekazać ją do archiwum lub muzeum regionalnego. Jak dodaje autor, dużo łatwiej o materiały archiwalne i fotografie obiektów, które przestały istnieć przed 1945 rokiem, a trudniej o te bardziej współczesne. Co nie zmienia faktu, że każda fotografia gmachu, budowli ma większą wartość niż nawet najbardziej szczegółowy opis. Ponieważ każdy inaczej sobie wyobraża, a gdy widzi zdjęcie nie ma wątpliwości jak dane miejsce wyglądało w przeszłości.

Michał Bulsa ma nadzieję, że niniejszy album stanie się wstępem do dalszych poszukiwań i rozważań o Gliwicach, których już nie ma.

Gliwice których nie ma autorstwa Michała Bulsy zostały wydane w 2026 roku przez Dom Wydawniczy Księży Młyn.

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.