Plac przed rektoratem uniwersytetu śląskiego
UŚ / fot. Infokatowice.pl
Reklama

Kolejna odsłona konfliktu wokół obniżek stypendiów na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Śląska Inicjatywa Studencka „Żbik” zarzuca władzom uczelni wprowadzanie studentów w błąd w sprawie przyczyn drastycznego zmniejszenia świadczeń. Studenci wskazują, że ministerialna dotacja na stypendia wyniosła w tym roku ponad 96 proc. ubiegłorocznej kwoty. Tymczasem część świadczeń zmniejszono nawet o połowę. Sprawdziliśmy, co wynika z opublikowanych danych i obowiązujących przepisów.

O problemach studentów Uniwersytetu Śląskiego informowaliśmy już na łamach InfoKatowice. Obniżki stypendiów wywołały niezadowolenie wśród osób studiujących, a 10 listopada przed rektoratem uczelni odbył się protest. Teraz przedstawiciele Śląskiej Inicjatywy Studenckiej „Żbik” postawili władzom uniwersytetu znacznie poważniejszy zarzut.

„Przyłapana na kłamstwie!” – tak rozpoczyna się wpis opublikowany w niedzielę 15 listopada na Facebooku organizacji studenckiej. Jego autorzy zarzucają prorektor ds. studenckich i kształcenia Katarzynie Tryndzie przedstawianie nieprawdziwego obrazu finansowania stypendiów.

Chodzi o wiadomość skierowaną do społeczności akademickiej 28 października. Prorektor informowała w niej o spodziewanym zmniejszeniu wysokości stypendiów w semestrze zimowym roku akademickiego 2026/2027. Wyjaśniała, że uczelnia dysponuje mniejszą pulą pieniędzy, a jednocześnie wzrosła liczba osób uprawnionych do otrzymania świadczeń.

W wiadomości wskazano, że środki dostępne na początku semestru wynoszą około 60 proc. kwoty, którą uczelnia dysponowała na początku poprzedniego semestru letniego.

Ministerialna dotacja niemal taka sama jak rok wcześniej

Studenci zwracają uwagę, że rzeczywiste zmniejszenie rocznej dotacji przekazywanej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest znacznie mniejsze, niż mogłoby wynikać z odbioru komunikatów uczelni.

Z danych ministerstwa, przedstawionych również w ogólnopolskich mediach, wynika, że Uniwersytet Śląski otrzymał w 2025 roku na świadczenia dla studentów 23 480 500 zł. W 2026 roku, po dodatkowym zwiększeniu dotacji o 346 tys. zł w październiku, kwota ta wyniosła 22 643 600 zł.

Oznacza to, że w tym roku uczelnia otrzymała około 96,4 proc. ubiegłorocznej dotacji. Różnica wynosi niespełna 837 tys. zł, czyli około 3,6 proc.

Te liczby stały się podstawą krytyki ze strony Śląskiej Inicjatywy Studenckiej „Żbik”.

Trzeba jednak zaznaczyć, że dane dotyczące rocznej dotacji ministerialnej oraz kwoty pozostającej do dyspozycji na początku semestru odnoszą się do różnych okresów rozliczeniowych. Nie można więc bezpośrednio ich porównywać i na tej podstawie przesądzać, że prorektor podała nieprawdziwe informacje.

Nie zmienia to jednak faktu, że pojawia się pytanie o przyczyny tak dużych obniżek świadczeń przy stosunkowo niewielkim zmniejszeniu rocznego finansowania.

Uczelnia tłumaczy, dlaczego pieniędzy jest mniej

W komunikacie opublikowanym 10 listopada Uniwersytet Śląski przedstawił dodatkowe informacje dotyczące funduszu stypendialnego. Władze uczelni podały, że na wypłatę świadczeń od października do grudnia 2026 roku pozostaje 6,5 mln zł. W analogicznym okresie poprzedniego roku było to 9,35 mln zł. Oznacza to zmniejszenie dostępnej w tym okresie kwoty o 2,85 mln zł, czyli ponad 30 proc.

Jednocześnie, jak informuje uniwersytet, liczba wniosków stypendialnych złożonych w październiku wzrosła o ponad 20 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem.

Władze UŚ wskazują również na różnicę między rokiem kalendarzowym, na który przyznawana jest ministerialna dotacja, a rokiem akademickim, według którego planowane są wypłaty stypendiów.

To oznacza, że sama wysokość rocznej dotacji nie przesądza o ilości pieniędzy pozostających do rozdysponowania w konkretnym semestrze. Nadal jednak wymaga wyjaśnienia, jakie decyzje dotyczące gospodarowania funduszem stypendialnym doprowadziły do obecnej sytuacji.

Czy uniwersytet może dołożyć pieniądze z własnego budżetu?

To kolejna kwestia podnoszona przez protestujących studentów. Śląska Inicjatywa Studencka „Żbik” uważa, że władze uczelni powinny zwiększyć fundusz stypendialny z innych dostępnych środków, zamiast ograniczać wysokość świadczeń.

Co istotne, przepisy dopuszczają takie rozwiązanie. Zgodnie z art. 412 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce fundusz stypendialny może być zwiększany ze źródeł innych niż dotacja ministerialna, w tym ze środków subwencji. Taką możliwość potwierdza również Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w oficjalnych wyjaśnieniach dotyczących świadczeń dla studentów w roku akademickim 2026/2027. Decyzja o zwiększeniu funduszu należy jednak do uczelni i nie jest obowiązkowa.

W komunikatach Uniwersytet Śląski podkreśla, że fundusz stypendialny jest wyodrębniony i nie jest objęty działaniami oszczędnościowymi prowadzonymi w innych obszarach funkcjonowania uczelni. Nie oznacza to jednak, że przepisy całkowicie wykluczają możliwość jego dodatkowego zasilenia.

Studenci przypominają o planie oszczędnościowym

W swoim najnowszym stanowisku Śląska Inicjatywa Studencka „Żbik” łączy obniżki świadczeń z polityką oszczędnościową prowadzoną przez władze uniwersytetu. Warto w tym kontekście przypomnieć list rektora Ryszarda Koziołka z 12 maja 2026 roku, dotyczący wprowadzenia planu oszczędnościowego.

Rektor zapewniał wówczas studentów, że planowane oszczędności nie wpłyną negatywnie na warunki i jakość kształcenia oraz wsparcie osób studiujących.

Obecnie władze uczelni utrzymują, że zmniejszenie stypendiów nie jest związane z jej sytuacją finansową, lecz wynika z zasad funkcjonowania funduszu stypendialnego oraz wzrostu liczby uprawnionych.

Nie ma zatem podstaw, aby na podstawie dotychczas opublikowanych informacji jednoznacznie stwierdzić, że obniżki świadczeń są bezpośrednim skutkiem planu oszczędnościowego. Nie rozstrzyga to jednak pytania, czy uczelnia mogłaby wykorzystać inne dostępne środki, aby ograniczyć skalę cięć.

Studenci tracą nawet 1100 zł miesięcznie

Skala obniżek jest znacząca. Najwyższa stawka stypendium socjalnego zmniejszyła się z 2600 do 1500 zł miesięcznie. Najniższa spadła z 1400 do 700 zł. Z kolei podstawowe stypendium rektora zostało obniżone z 1200 do 900 zł. Zmniejszono również świadczenia dla osób z niepełnosprawnościami.

Dla części studentów oznacza to konieczność ponownego zaplanowania domowych budżetów, a w niektórych przypadkach może utrudnić kontynuowanie nauki.

Władze Uniwersytetu Śląskiego poinformowały, że rektor wspólnie z przewodniczącym samorządu studenckiego wystąpili do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o zwiększenie dotacji na stypendia o 3 mln zł. Zdaniem uczelni pozwoliłoby to zbliżyć wysokość świadczeń do poziomu z poprzedniego roku akademickiego. Nie wiadomo jednak, czy dodatkowe środki zostaną przyznane.

Spór dotyczący stypendiów nie jest więc zakończony. Studenci oczekują nie tylko zwiększenia świadczeń, ale także wyjaśnienia, dlaczego dotychczasowe finansowanie okazało się niewystarczające.

Redakcja InfoKatowice skierowała do władz Uniwersytetu Śląskiego pytania dotyczące zarzutów studentów, sposobu gospodarowania funduszem stypendialnym oraz możliwości zwiększenia go ze środków własnych uczelni. Do sprawy wrócimy po otrzymaniu odpowiedzi.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.