Nielegalne graffiti i wandalizm wróciły na komisji jak bumerang. Radni alarmowali, że skala problemu rośnie – szczególnie w Giszowcu, gdzie na ścianach widać coraz więcej napisów związanych z rywalizacją środowisk kibicowskich GKS Katowice i Ruch Chorzów. Pojawiają się też – jak podkreślano – hasła o charakterze rasistowskim lub nawołującym do przemocy. Mieszkańcy mają zgłaszać sprawy służbom, ale oczekują szybszych i bardziej widocznych działań miasta.
W dyskusji padały przykłady z Giszowca: zamalowywanie jednych napisów przez drugich, naklejki, hasła „kibicowskie”, ale też treści, które wykraczają poza stadionową wojnę na symbole. Radni mówili o sygnałach od mieszkańców: rosnące poczucie, że przestrzeń publiczna jest „oddawana” wandalom, a po remontach elewacji czy infrastruktury „płakać się chce”, gdy pojawiają się kolejne bazgroły.
Wskazywano również, że problem dotyczy nie tylko ścian budynków, ale też infrastruktury: słupów, ekranów, stacji trafo czy elementów małej architektury. Zwracano uwagę, że w prywatnych lokalizacjach reakcja bywa wolniejsza, a to sprzyja eskalacji.
Miasto: nie ma „cudownego bata”, kluczowa jest szybka reakcja
Naczelnik przyznał wprost: samorząd nie ma skutecznego narzędzia prawnego, by „z poziomu miasta” zwalczać graffiti. Zwalczanie przestępczości i ściganie sprawców to kompetencja policji, a rola miasta ogranicza się głównie do:
-
działań edukacyjnych i kampanii,
-
piętnowania zjawiska (społecznie i kulturowo),
-
szybkiego usuwania skutków wandalizmu w miejscach, gdzie miasto jest właścicielem lub zarządcą.
W tym miejscu padło nawiązanie do dobrze znanej koncepcji „wybitych okien” – im dłużej napis pozostaje na ścianie, tym większe ryzyko, że pojawią się kolejne. Jeden ślad braku reakcji uruchamia „kaskadę”: następny wandal dopisuje coś swojego, kolejny zamalowuje, a przestrzeń zaczyna wyglądać jak tablica ogłoszeń dla subkultur.
„To syzyfowa praca”. Prywatni właściciele często zwlekają
W trakcie rozmowy zaznaczono, że miasto może reagować sprawniej na swoim mieniu, natomiast w przypadku prywatnych elewacji tempo bywa inne. Radni mówili wprost: przepisy są, ale praktyka wygląda tak, że właściciele nie zawsze reagują natychmiast, a to działa na korzyść wandali.
Pojawił się też wątek niszczenia infrastruktury przez naklejanie taśm i oklejanie elementów w przestrzeni publicznej, co przyspiesza korozję i generuje kolejne koszty.
Murale jako odpowiedź? Jest nadzieja, ale nie ma gwarancji
W dyskusji padła propozycja, by w miejscach „notorycznie zamalowywanych” stosować rozwiązania pozytywne: legalne, estetyczne murale, tworzone we współpracy z mieszkańcami. Przytoczono przykład muralu wykonanego w ramach inicjatywy lokalnej, który – mimo obaw – przez dłuższy czas nie został zniszczony.
Jednocześnie pojawiła się kontrprzykład: nawet dobrze zaprojektowane murale potrafią paść ofiarą wandali i zostać zamalowane. Wniosek? Murale mogą pomagać, ale same w sobie nie rozwiązują problemu, jeśli nie idą za nimi szybkie reakcje, monitoring i konsekwencja w zgłaszaniu sprawców.
Próbowano rozmów z klubami. Efekt? „Trzy podejścia i ściana”
Wspomniano również, że w przeszłości podejmowano próby rozmów i „miękkich” działań z udziałem środowisk kibicowskich, aby ograniczyć niszczenie mienia. Według relacji, co najmniej trzy takie podejścia w ostatnich latach nie przyniosły przełomu – nawet jeśli pojedyncze osoby deklarowały dobre intencje, w praktyce zjawisko wracało.
Źródło: Komisja Polityki Społecznej Rady Miasta Katowice
